Historia pyskowickiego Ratusza

Ratusz jest jednym z najbardziej znaczących obiektów Pyskowic, który przez wieki był siedzibą władz miejskich. Usytuowany jest na środku czworobocznego rynku miasta. Wzniesiony na rzucie prostokąta, bez wieży, dwupiętrowy, murowany z cegły otynkowany. Przypuszcza się że, Ratusz jako drewniany budynek zrębowy, parterowy z małą wieżyczką na sygnaturkę na kalenicy dachu, krytego słomą albo gontami, został wzniesiony około XIV wieku, czyli wówczas, gdy Pyskowice współzawodniczyły z Toszkiem o władzę i po 1356 roku odgrywały przez pewien czas rolę miasta powiatowego. Budowa tego zacnego obiektu została podzielona na kilka okresów w dziejach naszego miasta. Datą graniczną między pierwszym a drugim okresem rozbudowy Ratusza jest rok 1680. Pierwsza wzmianka o Ratuszu dotyczy pożaru miasta, który tak opisuje J. Chrząszcz w Historii Miast Pyskowic i Toszka: „ W czasie gdy Burmistrzem był Szymon Mikosz, a Tobias Fuchs sędzią miejskim, wybuchł w niewiadomy sposób po 12-tej w nocy pożar w domu rajcy miejskiego Weicherta. Przerażeni ludzie byli w stanie uratować tylko własne życie, tak szybko rozprzestrzeniał się ogień. Wypalił się Ratusz aż po mury, archiwum, zegar dwiema wskazówkami, 11 domów na rynku oraz 10 w ulicach, a ponadto waga miejska. Rajca miejski Jan Weichert krzyczał o pomoc,4 listopada 1680 roku złożył na zamku toszeckim przysięgę, że nie ponosi żadnej winy za pożar”.Po pożarze w 1680 roku przystąpiono do odbudowy zniszczonego Ratusza, wykorzystując zachowane mury. Wieża o której mowa w 1723 roku miała zegar i była zapewne w dolnej części wtopiona w korpus budynku, u góry zaś wykonana z drewna. W tym stanie, z niewielkimi zmianami budynek dotrwał do kolejnego wielkiego pożaru w 1822 roku. Wówczas to spłonął ze zgromadzonymi w nim archiwami, dzieląc los miasta, które w tej klęsce żywiołowej straciło prawie całą zabudowę, obejmującą zarówno murowane jak i drewniane obiekty. Ponowną odbudowę Ratusza podjęto na tym samym miejscu jeszcze w roku 1822, tym razem także wykorzystano zachowane partie muru. Przy gruntownej rozbudowie jednopiętrowego wówczas budynku w 1866 roku zlikwidowano wieżę od strony północnej, dobudowano jeszcze jedno piętro i nadano mu wygląd zbliżony do obecnego z neogotyckimi akcentami stylowymi. J. Chrząszcz pod datą 1913 roku podaje następującą informację: ”Przeprowadzono remont Ratusza wnętrze przebudowano i pomalowano, z zewnątrz na nowo budynek otynkowano i pomalowano na żółto”. Ten przebudowany Ratusz- pomnik dziejów naszego miasta, wzniesiony z budulca „tej” ziemi, rękoma jej synów, przez całe wieki był siedzibą najwyższych władz miejskich. To w nim podejmowano wszystkie ważne decyzje dotyczące losów naszego grodu i jego mieszkańców. Przetrwał z drobnymi zmianami do naszych czasów, jako świadek i dowód wielowiekowej historii tego miejsca. Po zmianach ustrojowych i gospodarczych w kraju , przy dynamicznie rozwijającym się naszym mieście, zaczęło brakować miejsca w Ratuszu na komórki organizacji i zarządzania, więc postanowiono w 1995 roku przenieść siedzibę władz miejskich do obszernego budynku po byłym hotelu robotniczym przy ulicy Strzelców Bytomskich 3, który przygotowano do pełnienia funkcji centralnego zarządzania miastem, skupiając w jego wnętrzu wszystkie komórki organizacyjne.
Długo szukano godnego zastosowania dla Ratusza po opuszczeniu go przez władze miejskie..



W międzyczasie przeprowadzono remont generalny dachu oraz zmieniono elewację zewnętrzną, wracają do stanu po 1866 roku i pomalowano pomieszczenia parteru i pierwszego piętra dostosowując je do przyszłej roli Muzeum Miejskiego. Ostatecznie w 2003 roku po usilnych staraniach i własnym zaangażowaniu Pana Władysława Macowicza oddanego działacza społecznego, znającego jak nikt inny historię naszego miasta, ustalono iż, w Ratuszu mieścić się będzie „ Muzeum Miejskie” poświęcone kultywowaniu lokalnej tradycji.
Bo cóż jest warte społeczeństwo bez własnej historii tyle co drzewo bez korzeni, wtedy każdy nawet najmniejszy wiatr historii może je wywrócić”.
Uroczystego otwarcia Muzeum dokonały władze naszego miasta w dniu 19 września 2003 roku.
Od tego czasu przekazuje ono kolejnym pokoleniom Pyskowiczan i przybyłym do naszego miasta gościom, historię tego grodu w oparciu o zachowane dokumenty i różnego rodzaju rzeczy z dawnych czasów tak zwane relikty przeszłości. Taką ciekawostką wystawy jest pieczęć sądowa z 1692 roku znaleziona w ogrodzie plebanii przy Kościele pw. Św. Mikołaja . W naszym Muzeum znajdują również swe miejsce wystawy o tematyce geologicznej zatytułowane „Minerały i skamieniałości”, jak też wystawy artystyczne w Galerii „Podcień” która, co miesiąc przedstawia prace różnych artystów naszego regionu. Będziemy chcieli przybliżyć państwu dotychczasową działalność wystawienniczą w cyklicznych odsłonach kolejnych wystaw, które prezentowaliśmy już od początku powstania Muzeum do chwili obecnej. Budynek Ratusza czeka jeszcze remont drugiego piętra, który pozwoli nam rozszerzyć jego działalność na rzecz mieszkańców naszego miasta. W przyszłości na drugim piętrze planowana jest kameralna sala koncertowa do propagowania muzyki poważnej z udziałem znanych i lubianych artystów. Ma powstać sala Rajców miejskich, która będzie miała niebawem zaszczyt gościć ważne osobistości na uroczystych obchodach 750- lecia naszego miasta przewidzianych na 2010 rok. Chcemy również wiernie odtworzyć gabinet burmistrza, który niegdyś mieścił się na drugim piętrze w Ratuszu. Obecnie czynione są starania doprowadzenia do drugiego etapu remontu Ratusza, co ostatecznie zadecyduje o dalszym programie działalności naszego Muzeum.

mgr Władysław Macowicz, Bożena Jarząbek